دیفای (DeFi - Decentralized Finance) یا امور مالی غیرمتمرکز، مجموعهای از خدمات مالی است که روی بلاکچین اجرا میشود و هیچ واسطهای (بانک، صرافی متمرکز) در آن وجود ندارد. همه چیز توسط قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) اداره میشود.
تفاوت DeFi با CeFi (امور مالی متمرکز)
| ویژگی | DeFi | CeFi (مثل بانک/Binance) |
|---|---|---|
| کنترل دارایی | شما کنترل کامل دارید | صرافی یا بانک کنترل میکند |
| KYC | نیازی نیست | الزامی است |
| سانسور | غیرممکن | ممکن است حساب قفل شود |
| شفافیت | همه تراکنشها عمومی | محدود |
| ریسک | باگ قرارداد هوشمند | ورشکستگی صرافی |
بخشهای اصلی DeFi
- <strong>DEX (صرافی غیرمتمرکز):</strong> معامله مستقیم بدون واسطه. مثال: Uniswap، dYdX، <strong>Hyperliquid</strong>
- <strong>Lending/Borrowing (وام):</strong> وام دادن و گرفتن ارز دیجیتال. مثال: Aave، Compound
- <strong>Yield Farming:</strong> کسب سود از ارائه نقدینگی
- <strong>Staking:</strong> قفل کردن توکنها برای دریافت پاداش
- <strong>Derivatives:</strong> معاملات مشتقه غیرمتمرکز
- <strong>Insurance:</strong> بیمه قراردادهای هوشمند
Hyperliquid بهترین DEX برای نهنگها
Hyperliquid یک DEX پیشرفته است که ترکیبی از سرعت CEX و غیرمتمرکز بودن DeFi را ارائه میدهد. نهنگهای بزرگ برای ترید فیوچرز از آن استفاده میکنند چون کنترل کامل دارایی دارند.
ریسکهای DeFi
⚠️ریسکهای مهم DeFi
۱. باگ قرارداد هوشمند: میلیاردها دلار در حملههای هکری از دست رفته
۲. Rug Pull: توسعهدهنده پروژه را رها کرده و پول را برمیدارد
۳. Impermanent Loss: ضرر در ارائه نقدینگی
۴. Liquidation: در پروتکلهای وام، پوزیشن لیکویید میشود