دو تریدر را در نظر بگیرید که دقیقاً یک تحلیل دارند و هر دو روی اتریوم لانگ می‌گیرند. قیمت ۸٪ خلاف جهت می‌رود و بعد برمی‌گردد. اولی با یک ضرر کوچک از معامله بیرون آمده و منتظر فرصت بعدی است. دومی با اهرم ۲۰ لیکویید شده و نصف حسابش رفته. فرق این دو، تحلیل نبود؛ مدیریت ریسک بود.
مدیریت ریسک در کریپتو یعنی قبل از هر معامله بدانید در بدترین حالت چقدر از دست می‌دهید و این عدد را آگاهانه انتخاب کرده باشید. بقیه این مقاله درباره اینکه آن عدد را چطور حساب کنید.
قانون ۱ تا ۲ درصد و منطق پشت آن
رایج‌ترین قاعده این است که در هر معامله بیش از ۱ تا ۲ درصد کل حساب را ریسک نکنید. دقت کنید: ریسک، نه حجم. اگر حساب شما ۱,۰۰۰ تتر است، ریسک ۱٪ یعنی اگر استاپ لاس خورد، ۱۰ تتر از دست بدهید. حجم پوزیشن می‌تواند خیلی بیشتر از ۱۰ تتر باشد.
چرا این‌قدر کم؟ چون حتی استراتژی خوب هم رشته‌ای از ضررهای پشت سر هم دارد. با ریسک ۱٪، ده ضرر پیاپی حساب را حدود ۱۰٪ پایین می‌آورد. با ریسک ۱۰٪، همان ده ضرر بیش از نیمی از حساب را می‌برد و بازگشت از آن تقریباً ناممکن است.
ریاضی بی‌رحم بازگشت از ضرر
| افت حساب | سود لازم برای برگشت به نقطه قبل |
|---|---|
| ۱۰٪ | حدود ۱۱٪ |
| ۲۵٪ | حدود ۳۳٪ |
| ۵۰٪ | ۱۰۰٪ |
| ۷۵٪ | ۳۰۰٪ |
| ۹۰٪ | ۹۰۰٪ |
این جدول نظر شخصی نیست، حساب ساده است. هر چه افت عمیق‌تر شود، کوه برگشت بلندتر می‌شود. هدف اصلی مدیریت ریسک این است که هیچ‌وقت به ردیف‌های پایین جدول نرسید.
محاسبه حجم پوزیشن: مثال قدم‌به‌قدم
مثال فرضی: حساب ۱,۰۰۰ تتری دارید و می‌خواهید بیت‌کوین را در ۱۰۰,۰۰۰ دلار لانگ کنید. طبق تحلیل‌تان اگر قیمت به ۹۶,۰۰۰ برسد ایده باطل شده؛ پس فاصله استاپ ۴٪ است.
- ریسک مجاز: ۱٪ از ۱,۰۰۰ = ۱۰ تتر
- فاصله استاپ: ۴٪
- حجم پوزیشن = ۱۰ تقسیم بر ۰.۰۴ = ۲۵۰ تتر
- اگر می‌خواهید فقط ۵۰ تتر مارجین درگیر کنید، اهرم ۵ کافی است. اهرم بیشتر چیزی به ریسک اضافه نمی‌کند جز اینکه قیمت لیکوییدیشن را به استاپ نزدیک‌تر کند.
ترتیب درست این است: اول جای استاپ را از روی نمودار پیدا کنید، بعد حجم را از روی ریسک مجاز حساب کنید و در آخر اهرم را. بیشتر مبتدی‌ها برعکس عمل می‌کنند؛ اول اهرم را انتخاب می‌کنند و بعد استاپ را جایی می‌گذارند که «جا شود». جزئیات بیشتر را در مقاله پوزیشن سایز چیست و استاپ لاس چیست نوشته‌ایم.
وین‌ریت بالا کافی نیست
خیلی‌ها فکر می‌کنند اگر بیشتر معامله‌هایشان سود بدهد، حتماً برنده‌اند. این‌طور نیست. فرض کنید از هر ۱۰ معامله ۷ تا را با ۱۰ تتر سود می‌بندید، اما ۳ ضرر را رها می‌کنید تا هر کدام ۳۰ تتر شود. نتیجه: ۷۰ تتر سود منهای ۹۰ تتر ضرر، یعنی ۲۰ تتر منفی، با وین‌ریت ۷۰٪.
برعکس، کسی با وین‌ریت ۴۰٪ که ضرر را ۱۰ تتر و سود را ۲۰ تتر نگه می‌دارد، در ۱۰ معامله ۸۰ تتر سود و ۶۰ تتر ضرر دارد: ۲۰ تتر مثبت. این همان مفهوم نسبت ریسک به ریوارد است. البته کارمزد و فاندینگ را هم باید از این اعداد کم کنید.
اهرم: ابزار است، نه هدف
اهرم به خودی خود ریسک را بالا نمی‌برد؛ حجم پوزیشن است که ریسک را تعیین می‌کند. مشکل این است که اهرم بالا وسوسه می‌کند حجم را بزرگ کنید و هم‌زمان قیمت لیکوییدیشن را آن‌قدر نزدیک می‌کند که یک سایه کندل معمولی کار را تمام کند. اگر قیمت لیکویید شما قبل از استاپ‌تان است، عملاً استاپ ندارید. برای فهم دقیق‌تر، لیکوییدیشن چیست را بخوانید.
یک تمرین مفید: قبل از ورود، به هیت‌مپ لیکوییدیشن نگاه کنید. اگر استاپ شما درست وسط یک خوشه بزرگ لیکوییدیشن است، احتمال دارد قیمت برای جمع کردن آن نقدینگی سری به آنجا بزند. شاید بهتر باشد استاپ را کمی دورتر بگذارید و در عوض حجم را کوچک‌تر کنید.
ریسک‌هایی که روی چارت دیده نمی‌شوند
- همبستگی: پنج آلت‌کوین مختلف تنوع‌بخشی نیست. در ریزش‌های بزرگ، بیشتر آلت‌ها با بیت‌کوین و معمولاً شدیدتر از آن می‌ریزند. پنج لانگ روی آلت‌ها در عمل یک لانگ بزرگ است.
- ریسک صرافی: سقوط FTX در سال ۲۰۲۲ نشان داد بزرگ بودن صرافی به معنای امن بودن پول نیست. بخشی از دارایی را که ترید نمی‌کنید، در کیف پول شخصی نگه دارید.
- ریسک انتقال: انتقال تتر روی شبکه اشتباه یا آدرس اشتباه معمولاً برگشت‌پذیر نیست. همیشه اول یک مبلغ آزمایشی کوچک بفرستید.
- ریسک ساعت خواب: بازار کریپتو تعطیل نیست. پوزیشن بدون استاپ، شب‌ها مثل بمب ساعتی است.
- ریسک سیگنال‌فروش‌ها: کانال‌هایی که با اسکرین‌شات سود عضو جذب می‌کنند، معمولاً ضررها را نشان نمی‌دهند و هیچ مسئولیتی در قبال حساب شما ندارند.
یک چک‌لیست شخصی بنویسید
قانون‌هایی که فقط در ذهن شما هستند، دقیقاً همان لحظه‌ای که لازمشان دارید فراموش می‌شوند. چند خط ساده بنویسید و کنار مانیتور بچسبانید: حداکثر ریسک هر معامله، حداکثر ضرر روزانه یا هفتگی که بعد از آن ترید را متوقف می‌کنید، حداکثر اهرم، و اینکه هیچ معامله‌ای بدون استاپ ثبت نمی‌شود. اعداد دقیق به شما بستگی دارد؛ مهم این است که از قبل نوشته شده باشند.
برای اینکه مجبور نباشید مدام چارت را نگاه کنید، می‌توانید در بخش هشدارها برای حرکت‌های بزرگ نهنگ‌ها روی دارایی‌ای که در آن پوزیشن دارید هشدار تلگرامی بگذارید. این جای استاپ لاس را نمی‌گیرد، فقط خبرتان می‌کند که چیزی در حال تغییر است.
هشدار بگذارید، نه اینکه تمام شب بیدار بمانید
برای حرکت نهنگ‌ها روی دارایی‌هایی که در آن‌ها پوزیشن دارید، هشدار تلگرام یا ایمیل تنظیم کنید.
تنظیم هشدارسوالات متداول
مدیریت ریسک در ترید یعنی چه؟
یعنی پیش از هر معامله مشخص کنید در بدترین حالت چه مقدار از سرمایه را از دست می‌دهید و حجم پوزیشن، استاپ و اهرم را طوری تنظیم کنید که این عدد کوچک و قابل تحمل بماند.
قانون ۱ درصد در ترید چیست؟
یعنی ضرر هر معامله، اگر استاپ لاس فعال شود، بیش از ۱٪ کل حساب نباشد. این قانون درباره مبلغ ضرر است، نه حجم پوزیشن.
با سرمایه کم هم مدیریت ریسک لازم است؟
بله، و شاید مهم‌تر. سرمایه کم وسوسه اهرم بالا را بیشتر می‌کند و عادت‌هایی که با حساب کوچک می‌سازید، بعدها با حساب بزرگ‌تر هم همراهتان می‌ماند.
بهترین اهرم برای مبتدی‌ها چقدر است؟
عدد جادویی وجود ندارد، اما اهرم پایین (مثلاً ۲ تا ۳) به مبتدی‌ها اجازه می‌دهد اشتباه کنند و یاد بگیرند بدون اینکه یک نوسان معمولی حسابشان را لیکویید کند.
تنوع‌بخشی در کریپتو واقعاً ریسک را کم می‌کند؟
تا حدی. چون بیشتر کوین‌ها با بیت‌کوین همبستگی بالا دارند، تنوع بین آلت‌کوین‌ها در ریزش‌های بزرگ کمک کمی می‌کند. نگه داشتن بخشی از سرمایه در استیبل‌کوین اثر واقعی‌تری دارد.
این مطلب برای آموزش نوشته شده و توصیه مالی یا سیگنال خرید و فروش نیست. معاملات ارز دیجیتال، به‌خصوص با اهرم، ریسک بالایی دارد؛ پیش از هر تصمیم، تحقیق خودتان را انجام دهید.