یکی از اولین سؤال‌هایی که تازه‌واردها در گروه‌های تلگرامی می‌پرسند این است: «چطور وقتی بازار می‌ریزد سود کنم؟» جواب کوتاهش قرارداد فیوچرز است. قرارداد فیوچرز (Futures Contract) توافقی است برای خرید یا فروش یک دارایی در آینده با قیمتی که همین الان مشخص می‌شود. در کریپتو تقریباً هیچ‌کس قرار نیست بیت‌کوین واقعی تحویل بگیرد؛ تسویه نقدی است و شما فقط مابه‌التفاوت قیمت را سود یا ضرر می‌کنید.
همین ویژگی دو در را باز می‌کند: می‌توانید روی ریزش هم پوزیشن بگیرید (شورت) و می‌توانید با سرمایه کمتر، پوزیشن بزرگ‌تری باز کنید (اهرم). هر دو مفید‌اند و هر دو، اگر بی‌حساب استفاده شوند، حساب را صفر می‌کنند.
فیوچرز با اسپات چه فرقی دارد؟
در اسپات (Spot) وقتی ۱,۰۰۰ تتر بیت‌کوین می‌خرید، واقعاً بیت‌کوین در کیف پول‌تان است. اگر قیمت نصف شود، ۵۰۰ تتر می‌ماند ولی صفر نمی‌شود. در فیوچرز چیزی نمی‌خرید؛ یک قرارداد باز می‌کنید که ارزشش به قیمت بیت‌کوین گره خورده و بخشی از پول‌تان به عنوان وثیقه یا مارجین در معاملات فیوچرز قفل می‌شود.
| موضوع | اسپات | فیوچرز |
|---|---|---|
| مالکیت دارایی | بله، خود ارز را دارید | خیر، فقط قرارداد دارید |
| سود از ریزش | عملاً ممکن نیست | با پوزیشن شورت |
| اهرم | معمولاً ندارد | دارد؛ سقف آن بسته به صرافی و دارایی فرق می‌کند |
| بدترین سناریو | افت ارزش دارایی | لیکویید شدن و از دست رفتن کل مارجین |
| هزینه نگهداری | تقریباً صفر | فاندینگ (در پرپچوال) یا اختلاف قیمت (در قرارداد سررسیددار) |
یک نکته که تریدرهای ایرانی کمتر به آن فکر می‌کنند: ما عادت داریم دارایی را به تومان حساب کنیم. در فیوچرز همه‌چیز به تتر یا USDC است و سود و زیان هم به همان واحد. اگر حساب‌تان را به تومان می‌سنجید، نوسان دلار آزاد را جدا حساب کنید تا تصویر غلطی از عملکردتان نگیرید.
انواع قرارداد فیوچرز در کریپتو
قرارداد سررسیددار (Dated Futures)
این همان فیوچرز کلاسیک بازارهای سنتی است. تاریخ انقضا دارد، مثلاً پایان فصل، و در آن روز قرارداد با قیمت شاخص تسویه می‌شود. فاصله قیمت این قرارداد با اسپات را بیسیس (Basis) می‌گویند. در بازار صعودی معمولاً قرارداد آتی گران‌تر از اسپات است و همین اختلاف، پایه یکی از قدیمی‌ترین استراتژی‌های آربیتراژ کریپتو است.
قرارداد دائمی یا پرپچوال (Perpetual)
پرپچوال‌ها سررسید ندارند و تا هر وقت مارجین کافی داشته باشید باز می‌مانند. سؤال این است که بدون سررسید، چه چیزی قیمت قرارداد را نزدیک قیمت واقعی نگه می‌دارد؟ جواب فاندینگ ریت (Funding Rate) است: اگر قیمت پرپ بالاتر از قیمت شاخص باشد، لانگ‌ها به شورت‌ها پول می‌دهند و برعکس. بیشتر حجم معاملات مشتقه کریپتو امروز روی همین پرپچوال‌هاست.
هایپرلیکویید (Hyperliquid) فقط پرپچوال و اسپات دارد و قرارداد سررسیددار ندارد. تفاوت مهمش با بیشتر صرافی‌های متمرکز این است که فاندینگ را هر یک ساعت حساب و پرداخت می‌کند، نه هر ۸ ساعت. یعنی هزینه نگه داشتن پوزیشن کم‌کم و پیوسته از حساب‌تان کم یا به آن اضافه می‌شود. برای آشنایی بیشتر با خود این صرافی، راهنمای هایپرلیکویید را ببینید.
یک ترید فیوچرز با عدد (مثال فرضی)
فرض کنید ۱,۰۰۰ تتر مارجین دارید و قیمت بیت‌کوین در این مثال فرضی ۱۰۰,۰۰۰ دلار است. با اهرم ۵ برابر یک پوزیشن لانگ ۵,۰۰۰ دلاری باز می‌کنید، یعنی معادل ۰.۰۵ بیت‌کوین.
- اگر قیمت ۴٪ بالا برود و به ۱۰۴,۰۰۰ برسد، سود شما ۲۰۰ دلار است؛ یعنی ۲۰٪ روی مارجین.
- اگر ۴٪ پایین بیاید، همان ۲۰۰ دلار ضرر می‌کنید؛ ۲۰٪ از مارجین.
- حالا همین ترید را با اهرم ۲۰ تصور کنید: پوزیشن ۲۰,۰۰۰ دلاری، و ۴٪ ریزش یعنی ۸۰۰ دلار ضرر. قبل از اینکه حتی به این عدد برسید، به احتمال زیاد لیکویید شده‌اید.
هزینه نگهداری را هم فراموش نکنید. اگر فاندینگ ساعتی ۰.۰۱٪ باشد و شما طرف پرداخت‌کننده باشید، روی پوزیشن ۵,۰۰۰ دلاری ساعتی ۰.۵ دلار می‌دهید؛ روزی ۱۲ دلار و هفته‌ای ۸۴ دلار. روی مارجین ۱,۰۰۰ دلاری، این در یک هفته ۸.۴٪ از سرمایه است، آن هم بدون اینکه قیمت تکان خورده باشد. در روزهای هیجانی بازار فاندینگ می‌تواند چند برابر این عدد شود.
نهنگ‌ها با فیوچرز چه می‌کنند؟
روی هایپرلیکویید همه پوزیشن‌ها روی زنجیره ثبت می‌شوند و برای همین می‌شود دید یک کیف پول بزرگ چه پوزیشنی دارد. از چیزی که در پوزیشن‌های زنده نهنگ‌ها دیده می‌شود، سه الگو زیاد تکرار می‌شود:
- هج: نهنگی که مقدار زیادی بیت‌کوین اسپات دارد، شورت فیوچرز می‌گیرد تا در ریزش ضررش جبران شود. پس هر شورت بزرگی به معنی پیش‌بینی ریزش نیست. در مقاله هج کردن این را باز کرده‌ایم.
- پوزیشن جهت‌دار با اهرم پایین: بسیاری از کیف پول‌های بزرگ و ماندگار با اهرم تک‌رقمی کار می‌کنند و ورود پله‌ای دارند.
- جمع‌آوری فاندینگ: وقتی فاندینگ خیلی مثبت است، بعضی‌ها اسپات می‌خرند و پرپ شورت می‌کنند تا فاندینگ بگیرند، بدون اینکه روی جهت قیمت شرط ببندند.
پوزیشن یک نهنگ همیشه داستان کامل نیست. ممکن است همان شخص در صرافی دیگری پوزیشن مخالف داشته باشد. برای همین ما پیشنهاد می‌کنیم پوزیشن نهنگ را یک نشانه در کنار بقیه داده‌ها ببینید، نه دستور خرید یا فروش.
اشتباه‌های رایج تازه‌کارها در فیوچرز
- شروع با اهرم بالا به خاطر سرمایه کم. منطق «سرمایه‌ام کم است پس اهرم ۵۰ می‌گیرم» دقیقاً برعکس است؛ با سرمایه کم، یک لیکوییدیشن بازی را تمام می‌کند.
- دنبال کردن سیگنال کانال‌های تلگرامی. کانالی که «اهرم ۵۰، ورود فوری» می‌دهد معمولاً نه استاپ مشخصی دارد و نه سابقه قابل‌بررسی. خیلی از این کانال‌ها از کمیسیون رفرال یا فروش اشتراک درآمد دارند، نه از ترید.
- ترید بدون استاپ لاس. در فیوچرز لیکوییدیشن استاپ شما نیست؛ گران‌ترین نوع خروج است.
- نادیده گرفتن فاندینگ. پوزیشنی که هفته‌ها باز می‌ماند ممکن است فقط از فاندینگ ضرر کند.
- اضافه کردن به پوزیشن ضررده. «میانگین کم کردن» با اهرم، قیمت لیکوییدیشن را نزدیک‌تر می‌کند.
اگر تازه شروع کرده‌اید، چند هفته فقط با اهرم ۲ یا ۳ و حجم خیلی کوچک کار کنید. هدف این دوره سود نیست؛ این است که ببینید قیمت لیکوییدیشن، فاندینگ و کارمزد در عمل چطور رفتار می‌کنند. خواندن راهنمای ترید با اهرم و لیکویید شدن و راه‌های جلوگیری از آن هم قبل از این مرحله ارزشش را دارد.
ببینید نهنگ‌ها همین حالا در فیوچرز چه پوزیشنی دارند
لیست نهنگ‌های هایپرلیکویید را با اهرم، قیمت ورود و قیمت لیکوییدیشن هر پوزیشن در نهنگ رادار ببینید.
مشاهده نهنگهاسوالات متداول
قرارداد فیوچرز به زبان ساده چیست؟
قراردادی است که ارزشش به قیمت یک دارایی مثل بیت‌کوین وابسته است. بدون خرید خود دارایی، می‌توانید روی بالا یا پایین رفتن قیمت پوزیشن بگیرید و فقط اختلاف قیمت را سود یا ضرر کنید.
فرق فیوچرز و پرپچوال چیست؟
فیوچرز کلاسیک تاریخ سررسید دارد و در آن روز تسویه می‌شود. پرپچوال سررسید ندارد و با سازوکار فاندینگ ریت قیمتش نزدیک بازار اسپات نگه داشته می‌شود.
آیا در فیوچرز ممکن است بیشتر از سرمایه‌ام ضرر کنم؟
در صرافی‌های رایج کریپتو معمولاً حداکثر ضرر شما همان مارجین پوزیشن است، چون قبل از منفی شدن حساب لیکویید می‌شوید. اما در حالت کراس مارجین ممکن است کل موجودی حساب درگیر شود.
برای شروع فیوچرز چه اهرمی مناسب است؟
برای یادگیری، اهرم ۲ تا ۳ با حجم کوچک منطقی‌تر است. مهم‌تر از عدد اهرم این است که اگر استاپ بخورد، چه درصدی از کل حساب را از دست می‌دهید.
فاندینگ در هایپرلیکویید هر چند وقت پرداخت می‌شود؟
هایپرلیکویید فاندینگ را هر یک ساعت حساب و پرداخت می‌کند، در حالی که بسیاری از صرافی‌های متمرکز این کار را هر ۸ ساعت انجام می‌دهند.
این مطلب برای آموزش نوشته شده و توصیه مالی یا سیگنال خرید و فروش نیست. معاملات ارز دیجیتال، به‌خصوص با اهرم، ریسک بالایی دارد؛ پیش از هر تصمیم، تحقیق خودتان را انجام دهید.